De Waaromvraag

Er is weinig ergers voor te stellen dat je eigen kind te moeten begraven. Vandaag was ik op de begrafenis van een vierjarig kind. Zijn moeder is een collega van me en is een vriendin van mijn moeder. De jongens heeft een gevecht tegen kanker verloren dat al meer dan een jaar aan de gang was.

Zoals te verwachten, werd het een emotioneel bijzonder zware viering. Ook voor mij, al bleef ik er stoïcijns kalm onder. Het was een katholieke viering, waar ik alle respect voor heb, maar één element stootte me toch tegen de borst. Door een lerares werd een tekst voorgelezen vanuit het standpunt van de jongen. Daarin stond onder meer dat hij blij is geweest met zijn zorgzame ouders en zijn broer en zus. Toch had hij nog één grotere vriend, jawel, Jezus Christus. Zijn klasgenootjes hadden maar half door wat er aan de gaande was. Het lijkt me sterk mocht een vierjarig jongetje het concept Jezus Christus begrijpen, laat staan dat hij er een vriend van was.

Ik ben zelf katholiek opgevoed en hoewel ik al een tiental jaar niet meer naar de kerk ga, kon ik al de standaardtekstjes in mijn hoofd nog opzeggen. Had ik gewild. Wat me stoort aan deze vorm van zingeving, die trouwens erg fantastisch in elkaar zit, is de onmogelijkheid om met sommige problemen om te gaan en hoe ze dat wegmoffelen. De priester gaf toe dat het moeilijk was op een dag als deze om God te danken maar toch was hij de enige waarbij we terecht konden. Waarom heeft God dit toegelaten? Op sommige vragen zijn geen antwoorden maar hij is alleszins niet in de fout gegaan. Het deed me denken aan een uitspraak van kardinaal Daneels n.a.v. de euthanasie van Hugo Claus: “mensen willen het lijden geen plaats meer geven in hun leven.” Geef me eens een zinvol antwoord waarom dat nodig zou zijn? Omdat je dan de goede dingen zou kunnen zien? Omdat je je op andere momenten gelukkig kan voelen? Dat kan je ook perfect wanneer je 99% van onze doodgewone dagen doorkomt.

De waaromvraag vervalt onmiddellijk wanneer je ervan uitgaat en aanvaardt dat het leven een toevalligheid is waarbij je van niets naar iets gaat en terug niets wordt. Dit verhaal heeft de mensheid nooit graag gehoord en ze stelt zich nu al eeuwen centraal in het grotere plan om een houvast te hebben. De biologische, wetenschappelijk verdedigbare waarheid is de enige die er is. Ik maak me vaak de bedenking dat het grootste probleem van de mens zijn doorgedreven zelfbewustzijn en intelligentie is. Jammer genoeg is het hypothetische afschaffen ervan ook maar een makkelijkheidsoplossing.